I still haven’t found what I’m looking for

In juli 2005 geeft de wereldberoemde Ierse rockband U2 twee concerten in de Arena in Amsterdam. De wereldtour, waarvan hun optreden in de Arena onderdeel uitmaakt, heet ‘Vertigo,’ wat ook de titel is van een nummer van hun laatste cd/dvd ‘How to dismantle an atomic bomb’. U2 behoort sinds 2001 tot mijn persoonlijke canon. Ik zag en hoorde Bono, de zanger van U2, tijdens de opening van de tentoonstelling van de eveneens wereldberoemde Nederlandse fotograaf Anton Corbijn in het Groninger Museum. De openingstoespraak van Bono over het werk van Anton Corbijn was meeslepend, sympathiek, intelligent en kritisch. De dag na de opening kocht ik de cd’s van U2 en ben me gaan verdiepen in hun omvangrijke oeuvre en het uiterst effectieve sociale en maatschappelijke engagement van de leden van de band.

Gedurende bijna twintig jaar ben ik als beeldend kunstenaar in de functie van docent werkzaam geweest in het kunstonderwijs, aan onder meer de AKI in Enschede (nu onderdeel van ArtEZ) en de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Primair werkte ik vanuit de vraagstelling: ‘Wat heeft de toekomstige vormgever en kunstenaar nodig?’
Die vraag past bij de visie in het onderwijs, dat de student en de studie centraal horen te staan. Ik begon consequent iedere groepsles de studenten voor te leggen, verbaal ondersteund met audiovisueel materiaal, wat ik belangrijk vond of wat me op dat moment bijzonder bezig hield. Met dit lesaanbod praktiseerde ik mijn opvatting, dat de student van een kunstacademie een historisch en actueel bewustzijn moet ontwikkelen. Daarvoor zette ik mijn eigen canon in, als informatiebron, referentiekader en spiegel.

In de voorgaande jaren is de canon in het cultuurdebat weer terug in het centrum van de belangstelling. Culturele smaakmakers als Maarten Doorman, Anna Tilroe, Paul Scheffer en Michael Zeeman hebben daaraan belangwekkende bijdragen geleverd. Sinds de moord op Pim Fortuijn en Theo van Gogh is de Nederlandse politiek ook weer wakker, hoe treurig de aanleiding daarvan ook is. Politieke prominenten als Jan Peter Balkenende, Geert Wilders, Ayaan Hirschi Ali en Geert Dales nemen het voortouw en trekken aan het kreupele paard. Hun politieke opponenten duwen tegen de kont of trekken aan de staart. We hebben inmiddels de rekening gepresenteerd gekregen van de onthouding en de ontkenning van de canon. Het individu is daardoor onvoldoende toegerust voor de toekomst en onmondig in het heden.

Ik deel deze constatering, maar zie het niet als een doodlopende weg waar aan het eind de afgrond ons wacht. Integendeel. Ik ben ervan overtuigd, dat we ons verlossen van het oude begrip canon en dat een renaissance, een wedergeboorte, in het verschiet ligt.
We ontdoen ons van het canonieke keurslijf, als bijbels dogma, en geven een oud begrip opnieuw betekenis.

Voor mij betekent dit, dat ik op de ingeslagen weg op koers lig.
Ik koos ervoor mijn persoonlijke canon als leidend te beschouwen en die met anderen te delen. Mijn canon is niet statisch, conservatief of productief, maar kan krimpen en groeien. Het is als een levend organisme.
Op mijn manier draag ik bij aan de nieuwe canon vanuit de basisopstelling, die het best verwoord wordt in het nummer van U2 van de cd/dvd ‘Rattle and Hum’ met de titel: I still haven’t found what I’m looking for.

Albert Van Der Weide

Albert Van Der Weide is beeldend kunstenaar en directeur van
Academie Minerva / Frank Mohr Instituut van de Hanzehogeschool in Groningen