‘In de toekomst naast elke Etos een Hangplek voor Kunstenaars?’
In 2004 is het hoogtijd om het initiëren van een kunstenaarsinitiatief tot een op zichzelf staande kunstvorm te verklaren. De eeuwige hamvraag of je nu barman, DJ, timmerman, kunstenaar of curator ben, is inmiddels ook al flink achterhaald.
Ooit begonnen in Vrieshuis Amerika, heb ik twee jaar geleden mijn atelier in de Amster-damse Bos & Lommer tot Nederlandse eerste Hangplek voor Kunstenaars verklaard. Elke maandagavond presenteer ik in de hangplek voor kunstenaars een nieuwe ‘Kunstenaar van de Week’. Ik lever hiervoor de hardware, waarin de Kunstenaar van de Week zijn software programmeert.
Er komen kunstenaars van diverse aard en pluimage aan bod in de Hangplek voor Kunstenaars. Het werk dat zij laten zien, is vaak speciaal voor de gelegenheid gemaakt of ze gebruiken de ruimte om te experimenteren met eerste uitwerkingen van ideëen, die later elders te zien zullen zijn. De etalage vormen steeds het vertrekpunt van de presentaties.
Er gaat geen ballotage aan vooraf om in de Hangplek voor Kunstenaars als Kunstenaar van de Week te exposeren. Iedere bezoeker die op maandagavond binnen wandelt en het creatieve vuur in zichzelf voelt opborrelen mag zijn naam met viltstift op de bar schrijven, om zo de volgende Kunstenaar van de Week te worden.
Kwaliteit is in de hangplek voor kunstenaars dan ook geen vaststaand eikpunt waar naar wordt gemeten, maar is zelf een constant onderwerp van discussie, welke elke week weer door Kunstenaar van de Week en publiek worden bepaald. En zo nodig worden bijgesteld.
Ideologie
Zowel mijn kunstenaarschap als mijn Amsterdamse handelsgeest zijn in de loop der jaren op een vanzelfsprekende manier naar elkaar toe gegroeid. De naam die ik tegenwoordig voor mijzelf heb verzonnen is ‘Beeldende Kunst Jockey’. Als Beeldende Kunst Jockey presenteer ik beeldende kunst en creëer ik omgevingen waarin kunstenaars elkaar kunnen ontmoeten.
Ik probeer als BJ met mijn Hangplek voor Kunstenaars de ideologie van de sociale kunst uit te dragen. Een kunststroming die begin 20e eeuw ten tijde van de art nouveau in het tijdperk van de industriële revolutie het idee opvatte om kunst toegankelijk te maken voor het grote publiek, met als doel het dagelijkse leven te verfraaien en alle bevolkingslagen samen te brengen. Nu ruim een eeuw later anno 2004 tracht ik, ten tijde van de tweede (digitale) revolutie, op mijn manier hetzelfde te doen. Het egocentrische en marktgerichte negentiger jaren-denken heeft plaats gemaakt voor een ideologische manier van kunst maken. Een
manier van kunstbedrijven waarin kunst niet langer het sluitpunt van een pr-campagne is, maar juist weer het uitgangspunt vormt waarmee alles begint. Eerst maken en dan pas verkopen en niet andersom!
Kunstpodium: Kunstenaar van de Week
Dat er bij zowel bij beginnende als bij gevestigde kunstenaars behoefte is aan een laagdrempelig kunstpodium waar je in snel tempo zonder lange wachttijden je ideeën kunt uitproberen, bleek de afgelopen anderhalf jaar. Je zou bijna van een gat in de markt kunnen spreken. Onderzoek leert dat er in Nederland gewoon teveel kunstenaars en te weinig galeries zijn. Simpel. De galeries zijn, als ze jou al zien zitten, zeker een jaar van tevoren volgeboekt. Zelfs de officiële broedplaatsen hebben tegenwoordig een agenda. Waar moet je heen als kunstenaar met al je artistieke energie? Ik zeg hangen met die hap! Snel en veel tegelijk. Het kan mij niet divers genoeg.
In mijn wereld mag er binnenkort in elke stad naast elke Etos een Hangplek voor Kunstenaars zijn. De continuïteit en het in snel tempo presenteren van de kunst in al zijn diversiteit, maakt de hangplek tot een plaats, die het grijze gebied tussen atelier en galerie benoemd, en vooral: zichtbaar maakt aan het publiek. Het dezer dagen zo veel gebezigde woord ‘engagement’ bijvoorbeeld, begint voor mij dan ook daar waar je als kunstenaar uit het isolement van je atelier treedt en de wereld en de mensen tegemoet ziet. Exposeren is voor een kunstenaar als licht voor een plant. Zonder dat komt het creatieve proces tot stilstand. Dat levert dode en achterhaalde kunst op.
Velen hebben inmiddels de weg naar de wekelijkse hangplek-bijeenkomsten in Bos & Lommer weten te vinden. Kunstenaars en liefhebbers uit zowel de lokale scène, als van ver daar buiten, bezochten dit door sommige als ‘Kleinste broedplaats van Nederland’ omschreven initiatief. Meer dan tachtig kunstenaars exposeerden tot nu toe als Kunstenaar van de Week.
Aan het eind van het jaar dingt elke Kunstenaar van de Week automatisch mee voor de enige echte Chiellerie Kunstenaar-van-het-Jaar verkiezing. Een feestelijk high & low-art afsluiting van het culturele seizoen welke afgelopen jaar voor de tweede maal in de Amsterdamse Kunstkapel de Zuid As werd gehouden. Tijdens dit evenement zijn er performances en presentaties en strijden de genomineerden om de Kunstenaar van het Jaar titel. Prijs: de gouden koekenpan.
De Hangplek Huiscollectie
Er wordt geen hanggeld of commissie gevraagd in de Hangplek voor Kunstenaars. Enige voorwaarde om in de Hangplek voor Kunstenaars te exposeren is dat de Kunstenaar van de Week na afloop van zijn presentatie een kunstwerk achterlaat voor de huiscollectie: Collectie Chiellerie. Dit steeds groeiende gesammtkunstwerk wordt zowel in de hangplek als elders in steeds wisselende samenstellingen aan het publiek tentoongesteld. De collectie is afgelopen jaar onder andere te zien geweest tijdens de Art Garden manifestatie in de Hortus Botanicus en tijdens de Kunstenaar van het Jaar verkiezing in kunstkapel de Zuid As. Verder zal de collectie dit jaar tijdens de Kunstvlaai 2004 te zien zijn.
Kunst is voor mij niet langer iets wat je kan maken, maar eerder iets
wat je kan laten gebeuren. Soms klein op het doek en soms groot in een
ruimte met de mensen om je heen. Kunst en kunstenaars zijn hierbij niet
het doel, maar het middel wat je nodig hebt om het creatieve proces op
gang te zetten. Begin maar vast. Zet zelf je eigen Hangplek voor Kunstenaars
op, of kom jezelf inschrijven als Kunstenaar van de Week op maandag tussen
19.00 en 22.00 uur op de Admiraal de Ruiterweg 177 in Amsterdam. Voor
meer info kijk op www.chiellerie.nl
Chiel van Zelst