Ik neem het initiatief serieus

Waar mijn huis is.
Februari loopt op haar einde en de winter lijkt voorbij al heb ik de lente nog niet geroken. Ver weg in Amsterdam wordt Maarten begraven en ik loop denkbeeldig in de stoet mee. Een enkel dapper sneeuwklokje in mijn tuin vecht haar weg door het laagje oude sneeuw dat nog rest. Alles is verder drassig en nat. Het voetpad over het gemeenschappelijke erf dat naar de poort leidt en naar de rest van de stad is een modderpoel. Sprongsgewijs kom ik op de straat waar het niet veel beter is. Ook al woon ik in het hartje van het centrum de wegen lijken in geen twintig jaren een onderhoudsbeurt gekregen te hebben. Ja, wanneer de waterleiding weer eens gesprongen is, wordt er een gat gegraven en provisorisch na gedane arbeid weer gevuld. Volgens berichten komt meer dan 70 procent van het leidingwater niet op haar bestemming, dus niet uit de kraan. De straten zijn lappendekens, als het leven zelf. Asfalt afgewisseld met puin en modderpoelen, de grote aantallen auto’s inclusief de laatste modellen mercedes en bmw, lijken er zich niets van aan te trekken. Ik ga op weg naar de galerieruimte die zich op twintig minuten lopen van mijn huis bevindt, voor de fiets is het nog geen tijd. Het souterrain ligt aan het einde van de Poesjkinstraat, aan de rand van het centrum tegenover de universiteit en vlak naast het huis van Breznjev. Hij was hier in de 50er jaren de baas. Zijn huis staat sindsdien leeg en menig keer droom ik over het opzetten van een plan om het pand om te toveren in een prachtige Artist in Residence, maar ik wordt meestal op tijd wakker om te beseffen wat dat allemaal met zich mee zou brengen.

AoRTa is een initiatief.
Na een relatieve rustperiode eind 2003 is het programma weer in januari begonnen. Eerst met ingetogen maar ondertussen toch ook sexy werk van graficus Arkadi Antosiak, een beroemdheid uit de soviet tijd. Nu is er een foto/video tentoonstelling met werk van Nicoleta Capota, Irina Grabovan en Cristina David. Voor alledrie is het hun eerste persoonlijke presentatie. Nicoleta is een jonge fotografe, geboren in het Roemeense Alba Lulia, maar op haar tweede vertrokken naar Canada nadat haar familie er vandoor was gegaan voor Ceaucescu en dus heeft ze in Vancouver op de kunstacademie gezeten. Het afgelopen jaar woonde ze weer in haar geboortestad om haar grootmoeder te begeleiden in haar laatste levensdagen. Mooie foto’s heeft ze er gemaakt met tegelijkertijd zo’n merkwaardig foto-oog, dat in twee werelden lijkt te staan. Irina is een ander verhaal. Ze runt AoRTa nu alweer vijf jaar en is drie jaar geleden zelf begonnen met fotograferen. Ik heb haar een Voigtländer met een 15mm lens gegeven. Een camera waar ik eerlijk gezegd zelf geen raad mee wist noch weet. Zij blijkt er gouden platen mee te maken. Portretten, nachtfoto’s, landschappen veranderen in andere prachtige kleurrijke droombeelden. Cristina David zit in het laatste jaar van de kunstacademie in Boekarest. Eens in de twee maanden geef ik daar aan de studenten van de afdeling audiovisueel les. En ik durf hard op te zeggen dat zij mijn favoriet is om de titel jong Roemeens talent te krijgen. In één van haar tapes speelt ze op een electrisch orgeltje. Ze is bepaald geen muziektalent maar roept op een gegeven moment terwijl ze haar paardestaartje toont: Kijk, ik ben net Mozart! En speelt opgewekt verder. Ik zit in de werkruimte van de galerie en druppelsgewijs komen er bezoekers kijken naar het werk. De ruimte is drie middagen in de week open en op zo’n middag komen er tien, soms twintig bezoekers kijken. Ze kijken hun ogen uit. Dat zoiets kan! Een ruimte vrij toegankelijk, waar gewoon kunst getoond wordt zonder prijskaartje, waar de gaten in de wegen even vergeten kunnen worden, waar de drempels ontbreken zodat het niet alleen maar om het overleven gaat.

Ik ben weer thuis.
Het is grijs weer terwijl de lucht hier toch meestal blauw is. Een vriend brengt wat blikjes bier uit mijn geboortestad Enschede. Die kosten hier meer dan 2 euro in de winkel maar hij heeft ze op de kop kunnen tikken voor nog geen 30 eurocent omdat de verkoopdatum verlopen is. Het is zijn cadeautje voordat hij morgen op vakantie gaat naar India. Ze smaken goed. Niks mis mee. Ik draai een cd van Soviet Sex en rook een sigaret. Ik heb al vaker geschreven over mijn woonplaats Chisinau en de dingen die ik hier uitvoer of beleef. Ik moet zeggen dat ik dat altijd heb gedaan met een oprechte verbazing en tegelijkertijd met een optimisme en de romantische wens dat dat wat mogelijk is in Nederland toch ook mogelijk moet zijn op andere plekken op de aardkloot. Niet dat dat veranderd is. Ik heb nog steeds mijn dromen maar nooit de pretentie gehad het paradijs te copiëren. Ik besef dat de mogelijkheden hier beperkt zijn en uiteindelijk eindig. Ach, ik kan het wel weer hebben over het leven van een Nederlandse kunstenaar op het randje van Europa, dat Toto Frima hier volgende maand is om haar werk te tonen, dat we een boek met Moldavisch fotowerk van Ulay maken wat half maart af moet zijn, dat Ulric Roldanus een installatie komt maken, dat in april Alberto de Michelle komt om Park 4D TV te promoten, dat ik zelf aan het worstelen ben een boek te maken met de werktitel Moldavisch Blauw, dat in mei AoRTa o.a een serie videovoorstellingen organiseert in diverse Nederlandse kunstenaarsinitiatieven, dat een initiatief in Moldova altijd een geldtekort heeft, maar niet veel vertrouwen heeft in Westerse fondsen en hun koloniale vragenlijsten en wensen, voordat er een lullig bedrag beschikbaar is, dat iedereen met een goed hart voor kunst AoRTa financieel mag ondersteunen, dat niet alles van een leien dak gaat in een land waar wodka goedkoper is dan bier of wijn, dat hier bijna wekelijks op bus of treinstation afscheid genomen wordt van een kunstenaar die, vanwege economische omstandigheden of wat dan ook, het heil op een andere plaats zoekt en dat de term eigen initiatief hier beschouwd wordt als een opmerking van een ruimtevaarder. Maar wie interesseert dat nou?.

En waar staat uw huis?
Het is misschien aardiger om het over Arti et Amicitiae te hebben wat bij uitstek een kunstenaarsinitiatief is, vermoedelijk het oudste initiatief van Nederland. Een plek waar het echt kan gebeuren. Een instituut waar het niet om de pegels zou moeten gaan en waar de laagdrempeligheid tot het bezoeken van al wat mooi of uitdagend is een natuurlijkheid zou moeten zijn, waar feestjes voor elke ruimtevaarder een vanzelfsprekendheid zou moeten zijn of waar welk voorstel dan ook ontvangen wordt als een gift. Waar het begrip Kunst een waarde heeft, dus kwetsbaar is en gekoesterd moet worden. Dat met aanpakken meer gebeurd dan met zeuren, praten of discussiëren. Maar dat ligt allemaal zo voor de hand dat ik er beter over zwijgen kan.

AoRTa toont videowerk van Cristina David, Slavic Druta, Ruben Bellinkx, Calin Dan en anderen in o.a. PA/////KT Amsterdam (12 mei), VHDG Leeuwarden (13 mei) en Hotel Mariakapel Hoorn (16 mei). Fotowerk van Ron Sluik is vanaf 23 mei de hele zomer te zien in Odapark Venray. U kunt zich tevens abonneren op de AoRTa boekenreeks door overmaking van 28 euro per drie delen naar postgiro 44 888 02 ten name van Ron Sluik Amsterdam onder vermelding van uw adres en ze worden vanzelf toegestuurd.
Voor meer info bezoek: www.art-aorta.narod.ru

Ron Sluik