Wij leven in een virtueel tijdperk, waarin de werkelijkheid steeds meer ervaren wordt als een digitale illusie. Kunstenaars houden zich al langer bezig met het onstoffelijke. In de jaren zestig van de vorige eeuw was de ‘Dematerialization of the object’ al een algemeen verschijnsel, zoals Lucy Lippard in haar gelijknamige boek van 1973 constateerde. Yves Klein was in het voetspoor van Marcel Duchamp, het verst gegaan in de ontkenning van de materie als drager van het kunstwerk. Al in de jaren vijftig stelde hij ‘Le vide’, de leegte, tentoon als de meest zuivere kunstervaring. Hij demonstreerde dat de beeldende kunst evolueerde naar volledige immaterialiteit, waarvan de waarde overigens enigszins inconsequent door hem in puur goud gewogen werd. Duchamp was in dit opzicht pragmatischer, toen hij zijn tandarts rekening betaalde met een door hem tot kunstwerk verklaarde ongedekte cheque.
Aansluitend aan Duchamp en Klein, manifesteerden zich na de tweede wereldoorlog allerlei kunstrichtingen, van Zero-Nul tot Fluxus en Situationisme, waarvoor het concept en de actie belangrijker waren dan het eindproduct. Inmiddels is de verregaande dematerialisering van de werkelijkheid buiten de kunst algemeen geworden. In hoeverre is de erfenis van Yves Klein en de zijnen ook in de kunst opnieuw van belang? Na eerder het belang van het Situationisme als aankondiging van het protest tegen de ‘spektakel maatschappij’ in De Nieuwe belicht te hebben, is nu de dematerialisering en vervluchtiging aan de orde, die eveneens een ontwikkeling in de maatschappij weerspiegelt.

Marga van Mechelen schetst in dit nummer het historisch belang van Henk Peeters en de Nulgroep binnen de Nederlandse context. Het is het signaleren waard dat de herinnering aan Yves Klein ook in Nederland doorleeft. Er bestaat in IJburg een op immateriële kunstprojecten gerichte galerie waarvan de naam Evolution de l´Art ontleend is aan de bekende Sorbonne lezing van Yves Klein, waarin hij zijn ideeën over de ontwikkeling van de kunst formuleerde. Zo is er meer. In dit nummer zijn kunstenaars bijdragen van Harmen de Hoop, Paul Donker Duyvis, Kali Nikolou, Werner Reiterer, Roland Schimmel en Dickie Tryon, te vinden, die ook vluchtigheid en immaterialiteit aan de orde stellen. Daarnaast is er aandacht voor de immateriële energie die Martin Uit den Boogaard uit de dood weet te distilleren en een interview van Marianne Vollmer met Germaine Kruip die de dagelijkse realiteit tot haar onderwerp heeft. De brief van Flaubert aan zijn geliefde toont aan dat al in de negentiende eeuw de kiem van een op het immateriële gerichte kunstopvatting aanwezig was. Tenslotte het essay van Frank Lisser waarin hij zich afvraagt waarom hedendaagse kunst met zo weinig stoffelijk omhulsel kan functioneren.

Inhoudsopgave
nummer 18

1   Werner Reiterer
Beginnings of Space Travel (Hardcore Version), 2004
courtesesy of Ursula Krinzinger Gallery, Vienna, Austria

2 Redactioneel 

3 Gustave Flaubert
Wat me mooi lijkt…
beeld Amalia Pica, Islands, 2006

4 + 5  Frank Lisser
Van Reims naar Almere
beeld Marinus Boezem

6    Franck Gribling
Het memento mori van
Martin uit den Bogaard
Een materialistische kijk op de vluchtigheid van het bestaan

7   Harmen de Hoop
Te koop & Do not enter
(staged events), Paramaribo 2005

8+9 Marianne Vollmer
Mijn materie is de dagelijkse realiteit
Gesprek met Germaine Kruip       

10   Robert Broekhuis
Wat blijft is verdwenen
beeld Guido van der Werve, Everything is going to be allright’,

11   Dickie Tryon  
We pass this way but once

12 + 13  Roland Schimmel
Psychoscope, 2007
Installatie, muurschildering, Culturgest, Porto, Portugal

14 +15 +16   Marga van Mechelen
We hebben geweldige ideeën gehad. Over publieke demonstraties en niet uitgevoerde plannen van Nul/Zero en Henk Peeters

16 +17 Kali Nikolou   
The Gift, part 1 & 2

18 Iona Hoogenberk
Dit bestaat niet

19 Franck Gribling
Het Blauwe Huis
Een galerie voor immateriële kunst en hedendaagse sociale sculpturen

20+21  Fredie Beckmans
Berlijnse toestanden

22  Paul Groot
Vijfenzeventig jaar in Nergensland

23  Walter van Broekhuizen
Call of the Wild

24  Paul Donker Duyvis
Hand Warm