Wellicht heeft u wel eens, al dan niet zappend, het programma ‘De rijdende rechter’ van de NCRV gezien. In dit programma spreekt een heuse rechter, Frank Visser, recht over allerlei kleine dagelijkse conflicten die in de maatschappij plaatsvinden. Veel van deze conflicten gaan over erfafscheidingen, belemmering van uitzicht, hinder van andermans activiteiten en zijn territoriaal van aard. Oorlogsconflicten in het klein, zeg maar. De verbetenheid en de onmacht van de mensen in het programma is vermakelijk maar ook schokkend.
Waarom is het territorium zo belangrijk, waarom verdedigt en bakent de mens zo verbeten zijn of haar territorium in een doodgewone en kalme woonwijk af? Is er misschien zelfs sprake van een wapenwedloop?>>>

In zijn roman Locus solus beschrijft de door Marcel Duchamp hogelijks bewonderde Raymond Roussel minitieus een plek bezaaid met fantastische constructies, zoals die alleen in het brein van een kunstenaar kunnen ontstaan. Hij doet dat zo gedetailleerd, dat het mogelijk is om er zonder veel moeite een visuele voorstelling van te maken. In het boek zijn dan ook nauwkeurige tekeningen opgenomen van wat er allemaal te zien was. Locus solus kan gelezen worden als een metafoor voor de verbeelding van de kunstenaar, die ten koste van alles zijn eigen territorium creëert als natuurlijke omgeving voor zijn kunst. Voor veel kunstenaars is in de eerste plaats het eigen atelier zo’n ideale plek, afgesloten van de buitenwereld. >>>

November 2005. Een koude maar zonnig winterdag. Aan de Willy Mullenskade 13, onder de luifel van Het Blauwe Huis, staat een bloemenstal. Het is de start van de Parade der Stedelijkheid, een project van architect Dennis Kaspori en kunstenaar Jeanne van Heeswijk. Vanuit Het Blauwe Huis werken zij aan een plan om via kleine ingrepen het voorzieningenniveau van IJburg tijdelijk te verbeteren.>>>

Even geloof je het: de vioolspelende Orpheus tussen de wilde dieren onder de boom is een authentiek Romeins mozaïek van minstens tweeduizend jaar oud. Een zaal verder realiseer ik me, dat de afgebeelde viool in die vorm hooguit vijfhonderd jaar oud kan zijn en loop ik terug naar de entreehal van de Villa Borghese om nogmaals te kijken. Dan blijkt pas: het is niet eens een mozaïek, maar een mozaïekachtige muurschildering uit 1608 door de schilder Provenzale met de titel ‘Scipione Borghese als Orpheus’. Een ongemakkelijke irritatie is het gevolg, als blijkt dat de eerste indruk totaal afwijkt van de realiteit. Wat beoogde Scipio Borghese, de kardinaal en de neef van paus Paulus de V, om zich zo te laten afbeelden?>>>

Boris Irmscher

interview
Judith Leysner
Alles is niet wat het lijkt
Marianne Vollmer