Me, Myself and I

19 november t/m 30 december 2005 in Arti et Amicitiae

Me, Myself and I, een Engelse titel voor een Duits project, waaraan - wanneer de tentoonstelling in Arti te zien is - honderdennegen kunstenaars deelnemen. Er hangen honderdennegen zelfportretten in de zalen van de vereniging en als de tentoonstellingsronde straks sluit, is de expositie tweemaal in Frankfurt, bij de start en de finish, en onderweg in Berlijn, Düsseldorf, Amsterdam en München te zien geweest. Bij iedere tussenstop worden nieuwe kunstenaars toegevoegd. In Amsterdam zijn dat er twaalf, tien Arti-leden en twee van buiten de club. Het aantal van tachtig deelnemers waarmee de tentoonstelling begon, zal wanneer de expositie weer terug in Frankfurt is, ongeveer verdubbeld zijn.

De tentoonstelling die als een kettingbrief functioneert, is een idee van de Duitse curator en uitgever Michael Wagener die in Frankfurt het kunstenaarsinitiatief Gutleut 15 beheert. Zoals bij veel goede ideeën was de aanzet eenvoudig. De ruimte van het initiatief was verbouwd en Wagener wou ter viering een overzicht geven van de kunstenaars en kunstenaarsgroepen die in de afgelopen jaren in Gutleut 15 geëxposeerd hadden. Het thema ‘zelfportret’ is helder en van alle tijden, maar wat Wagener bedacht is nét iets meer. De tentoonstelling biedt de kunstenaars de ruimte om hun zelfbeeld te presenteren, terwijl zij gelijktijdig inzicht geeft in een netwerk, een mobiele, virtuele levensruimte van de kunst.

De curatoren van de deelnemende expositieruimten op de route zijn vrienden, Glue in Berlijn, Konsortium in Düsseldorf, Gallerie Hobbyshop in München. En ook Holger Nickisch, lid van de tentoonstellingscommissie in Arti, die als kunstenaar al aan de eerste expositie deelnam, is een vriend. En alle vrienden beheren op hun beurt een ruimte en nodigen vrienden en door hen bewonderde kunstenaars uit. In haar veelheid reflecteert de tentoonstelling zowel een netwerk als een deel van de huidige kunstpraktijk. Dat deze reflectie de opzet was, blijkt ook uit het gegeven dat Wagener aan alle deelnemers om catalogi en documentatie vroeg, waardoor een schaduwproject ontstaat. Langzaam groeit een bibliotheek. Ter afsluiting zal Wagener - je bent uitgever of niet - een boek van de tentoonstelling maken en ik ben benieuwd of de documentatie hier ook een rol in zal spelen.

De opzet van de tentoonstelling geeft aanleiding tot de vraag of een dergelijke tentoonstelling ook in Nederland plaats zou kunnen vinden. In eerste instantie ja, dan denk ik aan de one minute show, die Jos Houweling bij het sluiten van Museum Fodor organiseerde. Alle Amsterdamse kunstenaars mochten hun werk enkele minuten aan de museumwand hangen, en een expositie in Fodor bijschrijven op hun C.V. En misschien ook toch weer niet.
Was de expositie in Fodor toch vooral een gimmick, Me, Myself and I verenigt meerdere inzichten in de kunst, waaronder zelfinzicht. In Duitsland zijn beeldend kunstenaars in zeker opzicht veel afhankelijker van elkaar dan in Nederland. Een vriendenkring wordt gekoesterd en onderhouden, ook als de desbetreffende vriend voor langere tijd naar een andere stad vertrekt. Het bestaan van kunstenaars en kunstenaarsinitiatieven in Duitsland is hard. Er zijn veel minder subsidies waar je a titre personel, gewoon omdat je een goed plan hebt, een beroep op kunt doen. De curator en de kunstenaars stoppen eigen geld in het project, hebben een baan ernaast, terwijl het meeste overheidsgeld naar de grote namen en de grote musea gaat. De initiatieven zijn afhankelijk van wederzijdse steun, waardoor het systeem naast vele nadelen toch een voordeel blijkt te hebben. De onderlinge interesse voor de wederzijdse initiatieven is groot, en er is sprake van een intellectuele uitwisseling die in Nederland vaak ontbreekt.

Er is natuurlijk ook een aspect aan de tentoonstelling dat voor het geheel van de hedendaagse westerse kunst kan gelden. Het ik van het Me, myself and I spiegelt zich aan de vele andere ikken die in de kunstwereld functioneren. In woord, in daad én in beeld. De beelden die op het atelier gemaakt worden, zijn strikt individueel. Ze vertegenwoordigen visies, stromingen en meningen, maar je kunt die individualiteit temidden van alle andere beelden niet meer geïsoleerd ervaren. Je krijgt een vermoeden hoe het werk van anderen dan weer met een steelse blik bekeken wordt, dan weer tijdens een goede maaltijd uitvoerig besproken. Daar gaan de beelden als drukwerk, als afbeelding op uitnodigingen en internet heen en weer, daar blijft een herinnering kleven en wordt vorm. Het werk van een kunstenaar kan geen monoloog meer zijn, maar is altijd in dialoog met de omgeving.

Saskia Monshouwer

‘Me, myself and I’, Te bezichtigen van 19 november t/m 30 december 2005 in Arti et Amicitiae
Openingstijden: dinsdag t/m zondag van 13.00 - 18.00 uur